Libro de Nehemías, segundo de Esdras
Nehemías (II de Esdras), Capítulo V
Nehemías en una gran carestía reprende a los ricos, y prohíbe las usuras, dándoles ejemplo de compasión y de liberalidad.
1 Sucedió entonces que se levantó un gran clamor del pueblo y de sus mujeres contra sus hermanos los judíos. 1 Et factus est clamor populi et uxorum ejus magnus adversus fratres suos Judæos.
2 Algunos decían: Nuestros hijos y nuestras hijas son en número muy excesivo: vendámoslos, y compremos con su precio trigo para poder comer y vivira. 2 Et erant qui dicerent: Filii nostri et filiæ nostræ multæ sunt nimis: accipiamus pro pretio eorum frumentum, et comedamus, et vivamus.
3 Otros decían: Empeñemos nuestros campos y viñas, y nuestras casas, y tomemos trigo para matar la hambre. 3 Et erant qui dicerent: Agros nostros, et vineas, et domus nostras opponamus, et accipiamus frumentum in fame.
4 Otros en fin decían: Tomemos dinero prestado para pagar los tributos reales, y empeñemos nuestras heredades y viñas. 4 Et alii dicebant: Mutuo sumamus pecunias in tributa regis, demusque agros nostros et vineas:
5 Ahora bien, nuestra carne es ni más ni menos como la carne de estos ricos que son nuestros hermanos; y nuestros hijos valen tanto como los suyos; y con todo nosotros les vendemos por esclavos nuestros hijos y nuestras hijas, ni tenemos con qué poder rescatar nuestras hijas de la esclavitud, y nuestros campos y viñas están en poder de otros. 5 et nunc sicut carnes fratrum nostrorum, sic carnes nostræ sunt: et sicut filii eorum, ita et filii nostri: ecce nos subjugamus filios nostros et filias nostras in servitutem, et de filiabus nostris sunt famulæ, nec habemus unde possint redimi: et agros nostros et vineas nostras alii possident.
6 Al oír yo estos clamores y tales expresiones, me irrité sobremanera; 6 Et iratus sum nimis cum audissem clamorem eorum secundum verba hæc:
7 Y después de una madura reflexión, reprendí ásperamente a los magnates y a los magistrados, diciéndoles: ¿Con que vosotros cobráis usuras de vuestros hermanos? Y convoqué contra ellos una gran asamblea, 7 cogitavitque cor meum mecum, et increpavi optimates et magistratus, et dixi eis: Usurasne singuli a fratribus vestris exigitis? Et congregavi adversum eos concionem magnam,
8 Y les dije: Nosotros, como sabéis, hemos rescatado según nuestra posibilidad a nuestros hermanos los judíos vendidos a las naciones; ¿y vosotros habéis de vender de nuevo vuestros hermanos, para que nosotros los rescatemos otra vez? Callaron a esto, ni supieron qué responder. 8 et dixi eis: Nos, ut scitis, redemimus fratres nostros Judæos, qui venditi fuerant gentibus secundum possibilitatem nostram: et vos igitur vendetis fratres vestros, et redimemus eos? Et siluerunt, nec invenerunt quid responderent.
9 Y les dije: No es bien hecho lo que hacéis. ¿Cómo no vivís en el santo temor de nuestro Dios, para que no vengamos a ser el escarnio de las gentes enemigas nuestras? 9 Dixique ad eos: Non est bona res quam facitis: quare non in timore Dei nostri ambulastis, ne exprobretur nobis a gentibus inimicis nostris?
10 Yo, y mis hermanos, y mis criados hemos prestado a muchísimos dinero y trigo: convengámonos todos en no volvérselo a pedir, condonémosles la deuda: 10 Et ego, et fratres mei, et pueri mei commodavimus plurimis pecuniam et frumentum. Non repetamus in commune istud: æs alienum concedamus quod debetur nobis.
11 Restituidles en el día de hoy sus campos, y sus viñas, y sus olivares, y sus casas; y aun también el uno por ciento mensual del dinero, del trigo, del vino, y del aceite que soléis exigirles, condonádsele, o pagadle vosotros por ellos. 11 Reddite eis hodie agros suos, et vineas suas, et oliveta sua, et domos suas: quin potius et centesimum pecuniæ, frumenti, vini et olei, quam exigere soletis ab eis, date pro illis.
12 Á lo que respondieron: Se lo volveremos, y nada les exigiremos; y lo haremos así, como tú dices. Llamé entonces a los sacerdotes, y les tomé juramento de que lo harían conforme lo que yo había dicho. 12 Et dixerunt: Reddemus, et ab eis nihil quæremus: sicque faciemus ut loqueris. Et vocavi sacerdotes, et adjuravi eos ut facerent juxta quod dixeram.
13 Además de esto sacudí mi vestido de encima de mi seno, y dije: Así sacuda Dios de sus casas y de sus haciendas a todos los que no cumplieren esta palabra: así sean sacudidos, y queden sin nada. Y respondió todo el concurso: Amen. Y alabaron a Dios. En suma todo el pueblo se conformó con lo dicho. 13 Insuper excussi sinum meum, et dixi: Sic excutiat Deus omnem virum qui non compleverit verbum istud, de domo sua, et de laboribus suis: sic excutiatur, et vacuus fiat. Et dixit universa multitudo: Amen: et laudaverunt Deum. Fecit ergo populus sicut erat dictum.
14 Por lo que hace a mí, desde el día aquel en que me mandó el rey que fuese gobernador de la tierra de Judá, desde el año veinte hasta el treinta y dos del rey Artajerjes, por espacio de doce años, ni yo ni mis hermanos hemos recibido los alimentos o salarios debidos a los gobernadores; 14 A die autem illa, qua præceperat rex mihi ut essem dux in terra Juda, ab anno vigesimo usque ad annum trigesimum secundum Artaxerxis regis per annos duodecim, ego et fratres mei annonas quæ ducibus debebantur non comedimus.
15 Siendo así que los primeros gobernadores antecesores míos cargaron al pueblo, y recibieron de ellos en pan, vino y dinero cuarenta siclos cada día; y que también sus ministros oprimían al pueblo. Mas yo, temiendo a Dios, no me porté así: 15 Duces autem primi, qui fuerant ante me, gravaverunt populum, et acceperunt ab eis in pane, et vino, et pecunia, quotidie siclos quadraginta: sed et ministri eorum depresserunt populum. Ego autem non feci ita propter timorem Dei:
16 Antes bien trabajé en la fábrica del muro, y no compré ni una heredad, y acudían todos mis criados a la obra. 16 quin potius in opere muri ædificavi, et agrum non emi, et omnes pueri mei congregati ad opus erant.
17 Añádase a esto que ciento y cincuenta personas de entre los judíos y magistrados, y los que venían a nosotros de los países circunvecinos, comían a mi mesa: 17 Judæi quoque et magistratus centum quinquaginta viri, et qui veniebant ad nos de gentibus quæ in circuitu nostro sunt, in mensa mea erant.
18 Á cuyo fin se mataban cada día en mi casa un buey, y seis carneros escogidos, sin contar las aves, y cada diez días se servían diferentes vinos, y distribuían otras muchas cosas: y añádase a esto que no cobré los estipendios de mi gobierno, por estar el pueblo reducido a la mayor miseria. 18 Parabatur autem mihi per dies singulos bos unus, arietes sex electi, exceptis volatilibus, et inter dies decem vina diversa, et alia multa tribuebam: insuper et annonas ducatus mei non quæsivi: valde enim attenuatus erat populus.